Hơn 2,62 triệu học sinh, áp lực tiếp tục tăng

Ngành giáo dục TPHCM bước vào năm học 2026-2027 trong bối cảnh dân số cơ học tăng nhanh tại một số khu vực, nhu cầu trường lớp, nhất là bậc THPT, tiếp tục tăng trong khi quỹ đất giáo dục hạn chế. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, dữ liệu trường lớp ở một số nơi chưa đồng bộ, gây khó khăn cho công tác dự báo, quy hoạch.

Đội ngũ giáo viên còn thiếu, nhất là giáo viên giáo dục đặc biệt và giáo viên có khả năng dạy bằng tiếng Anh; nhân lực y tế học đường, tư vấn tâm lý chủ yếu kiêm nhiệm. Hạ tầng số, học liệu số và một số cơ sở vật chất như sân bãi, hồ bơi, nhà đa năng ở nhiều trường còn thiếu...

Trong khi những bài toán này chưa thể giải quyết trong một sớm một chiều, quy mô học sinh ở TPHCM tiếp tục tăng mạnh. Năm học mới, toàn thành phố có 2.621.038 học sinh, tăng 96.258 em. Trong đó, mầm non tăng mạnh nhất với 46.982 em; tiểu học tăng 11.863, THCS tăng 14.941 và THPT tăng 22.472 em.

Toàn thành phố dự kiến có 3.476 trường, 78.802 phòng học, 79.564 lớp và 126.247 giáo viên. Quy mô này không chỉ đặt ra yêu cầu bảo đảm đủ chỗ học mà còn phải thu hẹp chênh lệch về chất lượng và điều kiện học tập giữa các khu vực.

Trước ngày 5/9, thành phố dự kiến đưa vào sử dụng hơn 1.000 phòng học mới, với tổng kinh phí khoảng 3.848 tỷ đồng, nhằm đáp ứng nhu cầu trường lớp ngày càng tăng.

Bài toán khó nhất vẫn là giáo viên

Trong khi số lượng học sinh tiếp tục tăng, bài toán nhân lực vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn của TPHCM. Năm học 2025-2026, thành phố có nhu cầu tuyển 5.696 vị trí giáo viên nhưng sau tuyển dụng vẫn thiếu giáo viên Nghệ thuật, Âm nhạc, Mỹ thuật, Tin học.

Bước sang năm học mới, việc rà soát nhu cầu giáo viên sẽ được thực hiện theo quy mô học sinh, số lớp, môn học và yêu cầu dạy học hai buổi/ngày. Cùng với đó, thành phố sẽ linh hoạt điều động, biệt phái, bố trí giáo viên dạy liên trường và theo cụm trường. Mục tiêu là tuyển hết số biên chế được giao, tập trung giải quyết tình trạng thiếu giáo viên mầm non và giáo viên các môn học theo Chương trình GDPT 2018.

Thành phố cũng đặt mục tiêu nâng chuẩn đội ngũ, phấn đấu đến năm 2028 có ít nhất 95% giáo viên mầm non và 98% giáo viên tiểu học, THCS đạt chuẩn. Nội dung bồi dưỡng tập trung vào năng lực quản trị, kỹ năng số, AI, ngoại ngữ, tư vấn tâm lý, giáo dục hòa nhập, STEM và kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực.

Chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển

Một trong những thay đổi đáng chú ý trong năm học mới là chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển, lấy chất lượng, hiệu quả và sự phát triển của người học làm trung tâm. Các nhiệm vụ phải xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả; việc sắp xếp tổ chức bộ máy, trường lớp không được ảnh hưởng đến hoạt động dạy học và quyền học tập của học sinh.

Cấp trường được tăng quyền chủ động nhưng gắn với trách nhiệm giải trình. Công tác quản lý, kiểm tra chuyển dần từ xử lý vụ việc sang quản lý rủi ro, cảnh báo sớm và phòng ngừa sai phạm, nhất là trong thi cử, tuyển sinh, dạy thêm - học thêm, thu chi và sử dụng thiết bị, tài liệu dạy học. 

Về chuyên môn, ngành giáo dục yêu cầu tiếp tục thực hiện Chương trình GDPT 2018 theo hướng tinh gọn, thiết thực, phát triển phẩm chất và năng lực; khắc phục tình trạng dạy học nặng về ghi nhớ kiến thức, “dạy để thi”.

Dạy học hai buổi/ngày được triển khai tại những nơi đủ điều kiện. Phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá tiếp tục chuyển theo hướng đánh giá năng lực thay vì chỉ chú trọng kiến thức. Từ năm học 2026-2027, thành phố sẽ cấp sách giáo khoa dùng chung cho 100% học sinh thuộc diện yếu thế và học sinh có nhu cầu đăng ký ở tất cả các khối lớp.

AI, STEM, khoa học máy tính, công nghệ số, hướng nghiệp và khởi nghiệp được xác định là những nội dung cần đẩy mạnh. Thành phố định hướng từng bước trang bị kỹ năng số và năng lực sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm cho học sinh phù hợp với từng cấp học.

Ngành giáo dục đặt nguyên tắc “mỗi dữ liệu chỉ nhập một lần, sử dụng nhiều lần”, hướng tới hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”. AI được yêu cầu sử dụng an toàn, bảo đảm đạo đức, bảo mật dữ liệu và không làm mất vai trò chủ thể của nhà giáo.

Siết bệnh thành tích, cắt giảm phong trào hình thức

Một điểm đáng chú ý trong phương hướng năm học 2026-2027 của TPHCM là yêu cầu giảm những hoạt động mang tính hình thức. Các phong trào thi đua sẽ được gắn với chất lượng giáo dục và trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân; đồng thời khắc phục bệnh hình thức, chạy theo thành tích trong thi đua, khen thưởng. Ngành đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 50% hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức.

TPHCM cũng yêu cầu đổi mới hướng nghiệp từ cấp THCS, giúp học sinh nhận biết năng lực, sở trường, xu hướng nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực. Các trường THCS, THPT được định hướng tăng liên kết với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và doanh nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội học tập và phân luồng sau THCS.

Theo Lê Huyền (Vietnamnet)