Chia sẻ với VietNamNet, GS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) cho hay, mới đây, Bộ GD-ĐT vừa trình Thủ tướng xem xét, phê duyệt Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036.

Theo ông Chương, việc thi trên máy tính nhằm giảm các khâu thủ công như in sao, vận chuyển, bàn giao và chấm bài trắc nghiệm; ghi nhận trực tiếp, đầy đủ quá trình làm bài, hạn chế sai sót do con người; tổ chức nhiều ca thi với các đề thi được chuẩn hóa, bảo đảm tương đương; mở rộng dạng thức câu hỏi, từng bước sử dụng âm thanh, hình ảnh, video và mô phỏng...

Qua đó, bài thi không chỉ đánh giá kiến thức mà còn đo lường tốt hơn năng lực vận dụng, phân tích, giải quyết vấn đề; đồng thời tăng khả năng bảo mật, giám sát, truy vết và hậu kiểm.

“Nhiều người đang hiểu nhầm thi trên máy tính là thi qua Internet. Theo mô hình đề xuất, đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ đến máy chủ tại điểm thi; thí sinh làm bài trong mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Mô hình này hạn chế việc kỳ thi phụ thuộc vào đường truyền Internet và hạn chế nguy cơ tấn công trực tiếp từ môi trường Internet”, ông Chương nói.

Có cơ chế phát hiện truy cập bất thường

Đại diện Bộ GD-ĐT cho biết, một trong những định hướng quan trọng của đề án là ứng dụng công nghệ để tự động hóa tối đa các công đoạn, qua đó giảm thiểu sai sót và hạn chế sự can thiệp chủ quan của con người. Đồng thời, hệ thống vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm của cán bộ trong các khâu cần sự tham gia của con người.

Các công nghệ dự kiến được nghiên cứu, ứng dụng tập trung vào bảo mật dữ liệu, tự động hóa quy trình tổ chức thi, giám sát hệ thống, chấm thi và sử dụng AI để hỗ trợ một số công đoạn trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa.

“AI không tự quyết định nội dung đề thi và không thay thế đội ngũ chuyên gia xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt câu hỏi. Câu hỏi thi vẫn phải được xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt theo quy trình chuyên môn chặt chẽ”, ông Chương nói.

GS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT). Ảnh: Thanh Hùng

Theo ông Chương, đề án cũng đặt ra yêu cầu rất cao về an toàn hệ thống. Dữ liệu đề thi và bài thi phải được mã hóa trong quá trình truyền, lưu trữ và sao lưu; hệ thống phân quyền truy cập, xác thực người vận hành, ghi nhật ký thao tác và phát hiện truy cập bất thường. Dữ liệu được sao lưu nhiều lớp để tránh mất bài thi khi xảy ra sự cố; việc khai thác sau kỳ thi phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin.

Đối với công nghệ nhận diện thí sinh, ông Chương cho biết, hiện đề án mới xác định theo hướng nghiên cứu để hỗ trợ xác minh danh tính, ngăn ngừa thi hộ. Việc áp dụng phải có căn cứ pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân và phương án xử lý khi công nghệ nhận diện sai. 

Bảo đảm công bằng khi tổ chức nhiều ca thi

Theo ông Chương, bảo đảm công bằng là điều kiện tiên quyết trong toàn bộ quá trình triển khai đề án. “Việc tổ chức thi trên máy tính sẽ được thực hiện theo lộ trình, chỉ áp dụng tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực; không triển khai đồng loạt khi điều kiện giữa các vùng chưa được bảo đảm. Học sinh phải được làm quen trước với hình thức thi; địa phương phải có phương án hỗ trợ học sinh ít có điều kiện sử dụng máy tính”, ông Chương nói.

Theo ông, trong giai đoạn chuyển tiếp, đề án dự kiến tổ chức song song thi trên giấy và thi trên máy tính. Việc tổ chức phải bảo đảm tương đương về yêu cầu đánh giá và giá trị sử dụng kết quả giữa 2 phương thức. Phương án bố trí thí sinh sẽ được quy định cụ thể, công khai trước kỳ thi và không tạo ra khác biệt về quyền lợi.

Theo lộ trình, dự kiến năm 2027, thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.

Ông Chương cho rằng, chỉ khi tính tương đương giữa các đề thi được bảo đảm thông qua ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, thử nghiệm thực tế và các phương pháp khoa học khảo thí mới tổ chức nhiều ca thi, để thí sinh không có lợi thế hoặc bất lợi do dự thi ở một ca cụ thể.

Về nguy cơ lộ đề, ông cho biết, việc này đã được tính đến ngay từ khâu thiết kế hệ thống. Đề thi mỗi ca được rút từ ngân hàng câu hỏi đủ lớn, mã hóa và chuyển đến điểm thi sát giờ qua kênh bảo mật. Dù sử dụng các đề khác nhau, các ca thi vẫn phải bảo đảm tương đương và tuân thủ quy trình bảo mật phù hợp.

Đối với các sự cố như mất điện, hỏng máy hay lỗi phần mềm, hệ thống phải tự động lưu bài định kỳ; điểm thi có máy và nguồn điện dự phòng cùng quy trình xử lý phù hợp. Mọi sự cố đều được ghi nhận bằng biên bản và dữ liệu hệ thống để phục vụ hậu kiểm, đồng thời bảo đảm quyền lợi và thời gian làm bài của thí sinh.

Ông Chương khẳng định việc thi trên máy tính không làm thay đổi phạm vi kiến thức và yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông; máy tính chỉ là phương tiện làm bài. Bộ GD-ĐT cùng các địa phương, nhà trường sẽ cung cấp miễn phí phần mềm hoặc bài thi mẫu để học sinh làm quen trước kỳ thi, không phải học thêm kỹ năng công nghệ hay đầu tư thiết bị chỉ để dự thi.

Theo Thanh Hùng (Vietnamnet)

Xem tin/bài gốc tại đây